Παραδοσιακά Επαγγέλματα

 Χίος

Χίος, Δημήτρης Μωράκης - Καραβομαραγκός, Μυλομαραγκός, Μαγγανομαραγκός

Ο Δημήτρης Μωράκης γεννήθηκε το 1957 στη Χίο από μικρασιάτες γονείς. Οι εικόνες και οι ήχοι από το γειτονικό στο σπίτι του καρνάγιο και το δάσος από τα άλμπουρα των καϊκιών στο λιμάνι της Χίου, σφράγισαν την παιδική του ηλικία και του ενέπνευσαν βαθειά την αγάπη για τη θάλασσα και τα σκαριά της.

Εργάστηκε από τα 12 χρόνια του στο ναυπηγείο των αδελφών Μανώλη και Μιχάλη Πάχου μέχρι και το 1989, οπότε και έστησε το δικό του παραδοσιακό ναυπηγείο και καρνάγιο στην περιοχή Κοντάρι της Χίου, όπου εργάζεται μέχρι και σήμερα.

Η πολυετής πείρα του, συνδυασμένη με ένα αυθεντικό ταλέντο δημιουργικότητας στο χώρο της παραδοσιακής και όχι μόνον ναυπηγικής, τον κατέστησε έναν από τους πλέον άξιους καραβομαραγκούς στην Ελλάδα.

Ο Δημήτρης Μωράκης φρονεί ότι η ναυπηγική είναι η τέχνη της αρμονικής μεταλλαγής του φυσικού στοιχείου (ξύλου) σε έργο ανθρώπινο με όλα τα χαρακτηριστικά της εξελιγμένης πολιτιστικά και πολιτισμικά ανθρώπινης σκέψης, ένας ευτυχής δηλαδή συνδυασμός τεχνικής και τέχνης.

Μέσον μεταφοράς και σύνδεσης των πολιτισμών από αρχαιοτάτων χρόνων, το ξύλινο παραδοσιακό ναυπήγημα, η χειροπιαστή ιστορία μίας κατασκευαστικής ικανότητας χιλιάδων χρόνων αλλά και μιας προοπτικής πολύπλευρης και ακόμη γεμάτης μυστικά, τείνει δυστυχώς στην εποχή μας και εδώ στον τόπο της γέννησής του, το Ελληνικό Αρχιπέλαγος, να εξαφανιστεί.

Νόμοι και λανθασμένες επιλογές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την υπεραλίευση του Αιγαίου, οδήγησαν στην καταστροφή χιλιάδων ξύλινων παραδοσιακών σκαφών, στερώντας έτσι τον τόπο από ένα σημαντικότατο κομμάτι του πολιτιστικού και πολιτισμικού του πλούτου, καταφέροντας παράλληλα ένα δυνατό οικονομικό πλήγμα στις νησιωτικές κοινωνίες.

Στην περιπέτεια αυτή της παραδοσιακής ξυλοναυπηγικής τέχνης, η Πολιτεία ως φορέας υποστήριξης και συνέχισής της, είναι δυστυχώς απούσα.

Νότα ελπίδας για την μετάδοση στις νεώτερες γενιές της σπουδαίας αυτής τέχνης, αποτελεί η συνεργασία του Δημήτρη Μωράκη με το Ίδρυμα «Μαρία Τσάκος Διεθνές Κέντρο Ναυτικής Έρευνας και Παράδοσης» στη Χίο, όπου διδάσκει σε παιδιά την ελληνική παραδοσιακή ξυλοναυπηγική τέχνη.

Χίος, Λευτέρης Χαβιάρας - Γανωματάς (επικασσιτερωτής)

Ο Λευτέρης Χαβιάρας γεννήθηκε το 1923 στην Λαγκάδα της Χίου. Την τέχνη του γανώματος την έμαθε κατά τύχη από τον Σπύρο Ζαφείρη, ο οποίος ήταν Ηπειρώτης. Όταν τέλειωσε το σχολείο, αποφάσισε να γραφτεί σε μία σχολή στην Χώρα, για να μάθει το επάγγελμα του μάγειρα. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του πήγαινε τακτικά τις καραβάνες που χρησιμοποιούσε στον γανωματά για επισκευή. Εκεί ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με το επάγγελμα του γανωματά… Δίπλα στον κύριο Σπύρο άρχισε να κάνει τα πρώτα του δειλά βήματα. Με τον καιρό γινόταν όλο και καλύτερος ενώ ταυτόχρονα η αγάπη του για την τέχνη αυτή όλο και μεγάλωνε... Έμεινε στο μαγαζί του κύριου Σπύρου 3-4 χρόνια, μέχρι που αποφάσισε να ακολουθήσει τον δικό του ανεξάρτητο δρόμο.

Μόνος του γύριζε τα χωριά της βόρειας Χίου και γάνωνε από κουτάλια, πηρούνια (τότε δεν ήταν ανοξείδωτα), ταψιά, κατσαρόλες, μέχρι τα καζάνια των βοσκών και των εκκλησιών, αλλά και τις κολυμπήθρες και τα ρακοκάζανα και ό,τι άλλο ήταν φτιαγμένο από μπακίρι (χαλκός). Παράλληλα, όλα τα σκεύη τα πέρναγε με καλάι για να διατηρηθούν σε καλή κατάσταση και να μην βγάλουν γανάδα (κιτρινίλα).

Από τότε που βγήκαν τα ανοξείδωτα, η εργασία του είχε μειωθεί˙ μόνο τα καζάνια των βοσκών ήταν μέχρι πρόσφατα μπακιρένια, αλλά τα αντικατέστησαν και αυτά με ανοξείδωτα. Από την τέχνη του είναι ευχαριστημένος, πάντα του άρεσε και ήταν εύκολη.

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για την ευκολία της περιήγησης. Με τη χρήση της αποδέχεστε αυτόματα την χρήση των cookies. Περισσότερα  
Αποδοχή cookies