Παραδοσιακά Επαγγέλματα

 Νάξος

Νάξος, Κωνσταντίνος Ν. Μαγγιώρος (Σκουροκώστας) - Κατασκευή Κουδουνιών
Ασχολούμαι με τη κατασκευή κουδουνιών εδώ και 50 χρόνια. Την τέχνη των κουδουνιών την έμαθα από παλιούς σιδεράδες του χωριού μου (στον Κόρωνο της Νάξου) ενώ εγώ με τη σειρά μου, για να μην χαθεί, την μετέδωσα στον γιο μου Νίκο, ο οποίος μέχρι και σήμερα ασχολείται με την κατασκευή τους. Τα κουδούνια είναι μια παλιά παράδοση αναγνώρισης των ζώων από τους βοσκούς (κτηνοτρόφους). Υπάρχουν πολλές μορφές κουδουνιών τόσο στο σχήμα όσο και στο μέγεθος, κάθε κουδούνι όμως έχει δικό του ήχο τον οποίο αναγνωρίζουν μόνο ο κατασκευαστής και ο ιδιοκτήτης.

Η διαδικασία κατασκευής τους ξεκινάει με την επιλογή σκληρής λαμαρίνας και καλουπιού, αναλόγως το κουδούνι που πρέπει να κατασκευαστεί. Ανάβω το καμίνι για να πάρει θερμοκρασία ενώ ταυτόχρονα χτυπάω το κομμάτι λαμαρίνας που έχω κόψει στο αμόνι για να πάρει το σχήμα που θέλω, χρησιμοποιώντας το ανάλογο καλούπι. Αφού πάρει το αρχικό σχήμα του κουδουνιού, το περτσινώνω (χρησιμοποιώντας μεταλλικά ιδιοκατασκευασμένα καρφιά) για να δεθεί το κομμάτι της λαμαρίνας και να ολοκληρωθεί η μορφή του.

Κατόπιν το τρυπάω σε δύο σημεία στο επάνω μέρος του και περνάω το ‘’καμάρι’’ (κομμάτι σίδερου από όπου θα περάσει η ‘’κουδουνίστρα’’ - το λουρί δηλαδή για να κρεμάσουν το κουδούνι στο ζώο) το οποίο έχει πυρωθεί στο καμίνι και έχει πάρει μορφή σε σχήμα «Π» για να περαστεί στο κουδούνι.

Αφού έχει στερεωθεί και το καμάρι, το μορφοποιημένο πλέον κουδούνι μαζί με κομμάτια μπρούτζου καλύπτεται από πηλό και τοποθετείται στο καμίνι για περίπου ένα τέταρτο, μέχρι να αλλάξει το χρώμα της φωτιάς. Στο επόμενο στάδιο, αφού έχει μπρουτζοθεί, καθαρίζεται από τον πηλό και το καμένο μέταλλο και παίρνει τη γυαλιστερή μπρουτζόχρυση όψη του.

Το τελευταίο στάδιο της κατασκευής αφορά στο «βιλί» (το σιδεράκι που βρίσκεται μέσα στο κουδούνι και δίνει τον ήχο) το οποίο κατασκευάζεται από σίδερο στο καμίνι και έχει μέγεθος ανάλογο με το κουδούνι. Μετά την τοποθέτηση και του βιλιού, ακούω για αρκετή ώρα τον ήχο του για να το μάθω και να εντοπίσω τυχόν ελαττώματα.
Νάξος, Μιχάλης Κοντοπίδης - Ξυλογλυπτική
Το όνομά μου είναι Μιχάλης Κοντοπίδης και κατοικώ στην Μονή της Νάξου. Όταν ήμουν μικρό παιδί ακόμα, η πρώτη τέχνη που έμαθα ήταν το χτίσιμο φυσικής πέτρας. Είμαι αυτοδίδακτος στην ουσία! Η αγάπη μου όμως για το ξύλο ήταν τόσο μεγάλη που με ώθησε να κάνω τα πρώτα μου δειλά βήματα ως «πελεκάνος» - έτσι αποκαλούν χαϊδευτικά εμάς τους τεχνίτες που τετραγωνίζουμε πελεκώντας τις κομμένες καστανιές.

Η τέχνη μας απαιτεί επιμονή και υπομονή, καθώς η διαδικασία είναι μακρά... Η κοπή των ξύλων γίνεται από τον Δεκέμβριο έως τον Ιανουάριο, αφού όμως πρώτα έχει προηγηθεί η ωρίμανσή τους για 3-4 χρόνια (ανάλογα με τις απαιτήσεις της κατασκευής). Με τα ειδικά μου εργαλεία σκαλίζω το ξύλο, βάση της φόρμας του, και στο τέλος το βερνικώνω με κάσια και λούστρο.

Πριν από 23 χρόνια πήρα την απόφαση να ασχοληθώ επαγγελματικά με την τέχνη μου, αναλαμβάνοντας παντός τύπου κατασκευές και τον πελεκισμό διάφορων ντόπιων ξύλων, όπως ελιά, βελανιδιά, μουριά, ρείκια κλπ. Το 1998 κατάφερα επιτέλους να χτίσω το εργαστήρι μου στην Μονή της Νάξου όπου συνεχίζω να πελεκώ με όλο μου το μεράκι...
Νάξος, Μανόλης Κορρές - Κατεργασία και φιλοτέχνηση χειροποίητων περγαμηνών
Γεννήθηκα στην Κωμιακή Νάξου το 1949. Είμαι φιλόλογος και δίδαξα επί 33 χρόνια σε σχολεία Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της Νάξου. Είμαι παντρεμένος με τη Νηπιαγωγό Ντίνα Κατέβα και έχουμε μια κόρη, Μηχανικό Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης.

Με τη ζωγραφική και την μικρογραφία ασχολούμαι πάνω από 30 χρόνια. Η συνειδητή πολύχρονη περιπλάνησή μου στον χώρο της δημιουργίας και της τέχνης, με δοκιμές πάνω σε ποικίλα υλικά και τεχνοτροπίες, με έφερε και στη δημιουργία και φιλοτέχνηση των περγαμηνών. Την τέχνη της κατεργασίας δερμάτων ζώων για τη δημιουργία χειροποίητων περγαμηνών, την έμαθα βήμα-βήμα, με την αξιοποίηση πολύ λίγων πληροφοριών από τις πηγές και από την εμπειρία μου στη διάρκεια της μακρόχρονης και επίπονης ενασχόλησής μου με το έργο αυτό.

Οι περγαμηνές προέρχονται από αυστηρά επιλεγμένα δέρματα μικρών εριφίων της περιόδου Νοεμβρίου-Απριλίου κάθε χρόνο. Κριτήρια είναι το μέγεθος του δέρματος, το χρώμα, η υγιεινή κατάσταση, η ατραυμάτιστη επιφάνεια, η αντοχή, το λίπος, η ορθή εκδορά, η ράτσα του εριφίου. Η κατεργασία, ως προς όλα ανεξαιρέτως τα στάδια, γίνεται από την αρχή ως το τέλος με το χέρι (αφαίρεση του τριχώματος και του λίπους, πλυσίματα με γλυκό και θαλασσινό νερό, καρφώματα και τεντώματα σε ξύλο, πέρασμα από εκχυλίσματα βοτάνων, πασπάλισμα με κιμωλία, καθάρισμα και λείανση με ελαφρόπετρα, ξακρίσματα κτλ.)

Η κατεργασία είναι φυτική (χωρίς την χρήση χημικών υλικών), επιτυγχάνεται δηλαδή με την αποκλειστική χρήση φυτικών ουσιών (από ρίζες, φλοιούς και φύλλα δέντρων ή θάμνων, βότανα, καρπούς κλπ), που παρέχει άφθονα η χλωρίδα της Νάξου.

Φυτικές επίσης ουσίες χρησιμοποιούνται για την ανεξίτηλη βαφή των δερμάτων. Το ριζάρι, με το οποίο στην ορεινή Νάξο και σε άλλα μέρη της Ελλάδας βάφουν τα αυγά της Λαμπρής (για τις αποχρώσεις του κόκκινου), τα ξερά φύλλα της καρυδιάς (για τις αποχρώσεις του καφέ) και οι πευκοβελόνες, αλλά κατεξοχήν ο ζαφοράς για το λαμπερό κίτρινο, είναι μερικές από τις ενδιαφέρουσες περιπτώσεις.

Πάνω σ’ αυτές τις περγαμηνές καλλιγραφώ διακοσμημένα κείμενα εκκλησιαστικά, πολιτικά, λογοτεχνικά, ή φιλοτεχνώ χάρτες, πορτολάνους, ενθυμήματα, γενεαλογικά δένδρα και καθετί που γράφεται ή φιλοτεχνείται πάνω στην στιλπνή και φίνα επιφάνεια της περγαμηνής. Μια ολόκληρη σειρά από παμπάλαια επαγγέλματα (του τεχνίτη-δημιουργού χειροποίητων περγαμηνών, του καλλιγράφου, του μικρογράφου, του σταχωτή κλπ) αναβιώνουν όταν δημιουργείται ένα σημερινό περγαμηνό χειρόγραφο.

Η περγαμηνή ως υλικό γραφής, ανθεκτικό και ταυτόχρονα πολυτελές, αρχίζει να χρησιμοποιείται από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες. Πάνω σε περγαμηνή γράφτηκαν και διασώθηκαν κείμενα επιστημονικά, λογοτεχνικά και εκκλησιαστικά της αρχαιοελληνικής και βυζαντινής γραμματείας και σπουδαία κείμενα της ευρωπαϊκής, της αραβικής και ασιατικής διανόησης.

Πολλά έργα μου πάνω σε περγαμηνή βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για την ευκολία της περιήγησης. Με τη χρήση της αποδέχεστε αυτόματα την χρήση των cookies. Περισσότερα  
Αποδοχή cookies