Παραδοσιακά Επαγγέλματα

 Λειψοί

Λειψοί, Δημήτρης Καΐρης - Κατασκευή παραδοσιακών Φουκαδιών

Ονομάζομαι Καΐρης Δημήτρης, είμαι 63 ετών και γεννήθηκα και ζω στους Λειψούς, ένα υπέροχο και ευλογημένο νησί της Δωδεκανήσου.

Από μικρός βοηθούσα την οικογένειά μου στις καθημερινές εργασίες, χωρίς να έχω την ευχέρεια για πολλά γράμματα. Ο χρόνος ήταν περιορισμένος και οι ανάγκες της οικογένειας μεγάλες. Δεν το έβαζα ποτέ μου όμως κάτω, και μάθαινα μέσα από κάθε τι. Έμαθα να χτίζω με παραδοσιακή πέτρα, να καλλιεργώ τη γη με τα ζώα, να μπολιάζω τα δέντρα μου, να φτιάχνω τυρί, να φτιάχνω τα υνιά μου και το άροτρό μου για το όργωμα, να φτιάχνω σαμάρια για το άλογο και το γαϊδουράκι μου και διάφορα άλλα πράγματα, τα οποία χάνονται σήμερα σιγά σιγά…

Έτσι, κράτησα την παράδοση της οικογένειάς μου μέχρι σήμερα, όπου ασχολούμαι κυρίως με τη γεωργία και την κτηνοτροφία, με τους απλούς παραδοσιακούς τρόπους ζωής των μικρών νησιών.

Στα 15 μου, μέσα σε όλα, άρχισα να μαθαίνω και την καλαθοπλεκτική, μάθαινα δηλαδή να φτιάχνω μικρά καλαθάκια «φουκάδια», τα οποία χρησιμοποιούσαν οι γονείς μου ως καλούπια για να βάλουν μέσα το τυρί που έφτιαχναν. Εκεί δηλαδή βάζανε το τυρί για να στραγγίζει από τον τσίρο και να σταθεροποιηθεί. Είχαμε δύο καλούπια, ένα ψηλό και στενό για την μυζήθρα και ένα κοντό και φαρδύ για το τυρί.

Και να πώς έμαθα! …Είχα στα χέρια μου ένα παλιό φουκάδι από την Αστροπαλιά, ενθύμιο του πατέρα μου, -μόνο εκεί λέει έφτιαχναν τέτοια πράγματα, το ‘χε και το καμάρωνε το φουκαδάκι του ο πατέρας!- και ξηλώνοντάς το και ξαναφτιάχνοντάς το, έμαθα μονάχος μου. Το υλικό με το οποίο έφτιαχνα τα φουκαδάκια μου ήταν τα βούρλα, τα οποία μάζευα και επεξεργαζόμουν με ιδιαίτερο τρόπο και επιμέλεια. Μεγαλώνοντας, τα έφτιαχνα για να τα χρησιμοποιώ ο ίδιος στα τυριά μου, ήταν μόνο γι’ αυτό το σκοπό και όχι για να τα εμπορεύομαι και φυσικά έδινα και σε όποιον μου ζητούσε.

Τα φουκάδια, αν και τόσο ιδιαίτερα, αποτελούν μέρος μιας παραδοσιακής τεχνικής διαδικασίας, μέσα απ’ την οποία φτιάχνουμε το τυρί και την μυζήθρα.

Σήμερα τα φουκάδια έχουν αντικατασταθεί με αυτά του εμπορίου, τα πλαστικά, λόγω ευκολίας και φυσικά μέσα στα πλαίσια του παγκόσμιου εκσυγχρονισμού μας…

Λειψοί, Κρυστάλλης Γεώργιος - Αρτοποιός με ξυλόφουρνο
Γεννήθηκε στους Λειψούς το 1925. Από μικρός ασχολούνταν με την γεωργία και την κτηνοτροφία. Η μόρφωσή του περιορίζεται στις ελάχιστες γνώσεις που αποκόμισε από τις 2 πρώτες τάξεις του Δημοτικού.

Το 1951 αποφάσισε να κτίσει έναν ξυλόφουρνο. Αυτό το επιχειρηματικό του τόλμημα θα μπορούσε να θεωρηθεί ριψοκίνδυνο, καθώς τότε κάθε οικογένεια είχε τον δικό της φούρνο για να ψήνει το ψωμί της, πράγμα που σήμαινε ότι η ύπαρξη ενός επιπλέον φούρνου δεν ήταν αναγκαία. Εκείνη την εποχή, ξεκίνησε μια μεταβατική περίοδος κατά την οποία οι νοικοκυρές σταμάτησαν να ψήνουν το ψωμί τους στον δικό τους φούρνο και παραχώρησαν αυτή την αρμοδιότητα στον φούρνο του χωριού. Από τότε , η παραγωγή του ψωμιού για κάθε οικογένεια έγινε θέμα του φούρνου του κ. Κρυστάλλη, ο οποίος μπόρεσε μέχρι το 1971 να κερδίσει την εμπιστοσύνη των συντοπιτών του και να παράγει ψωμί για όλο το νησί.

Το 1969 πραγματοποιήθηκε η πρώτη ανακαίνιση του αρτοποιείου, όπου και αντικαταστάθηκε ο πρώτος φούρνος με έναν καινούργιο, ο οποίος είχε δυνατότητα καύσης πετρελαίου και ξύλου. Το1979 ωστόσο προτίμησε να διαφυλάξει την ποιότητα του ψωμιού, καθώς και την τοπική παράδοση και έτσι πήρε την απόφαση να χρησιμοποιήσει μόνο ξύλο για την παρασκευή των τοπικών αρτοποιημάτων.

Το αλεύρι που χρησιμοποιούσαν για την παρασκευή του ψωμιού το εισήγαγε κυρίως από τη Ρόδο. Παρ’ αυτά αγόρασε έναν αλευρόμυλο με μυλόπετρες για να αλέθει όσο σιτάρι μπορούσε να παράγει η τοπική κοινωνία.

Όλα αυτά τα χρόνια ο κ. Κρυστάλλης είχε στο πλάι του τη γυναίκα του, Άννα , η οποία του στάθηκε και τον βοήθησε. Τώρα ζουν αγαπημένοι βλέποντας την εξέλιξη του φούρνου τους – του «γιού» τους , όπως τον χαρακτηρίζει η κα Άννα – ο οποίος πέρασε στα χέρια της τρίτης τους κόρης, Ευδοκίας.

Μέσα από την κα Ευδοκία Κρυστάλλη, η παράδοση της οικογένειας Κρυστάλλη συνεχίζεται με το ίδιο μεράκι και αγάπη όπως τότε, όταν πρωτοξεκίνησε το 1951.
Λειψοί, Εμμανουήλ Καλυμνιός – Παραδοσιακό Σαντούρι

Θα ήθελα να ευχαριστήσω την Blue Star Ferries για την τιμή που μας κάνει να προβάλλει την παράδοση του νησιού μας, των Λειψών.

Είμαι ο Μανώλης Καλυμνιός. Παίζω το παραδοσιακό μουσικό όργανο σαντούρι και είμαι αυτοδίδακτος. Ξεκίνησα από 15 χρονών και είμαι τώρα στα 70. Κρατάω την παράδοση με τα τοπικά τραγούδια τα δικά μας, καθώς και αυτά όλων των Δωδεκανήσων.

Πώς ξεκίνησα; Είχα ένα ραδιόφωνο παλαιού τύπου και περίμενα την εκπομπή του Σίμωνα Καρά στην ΕΡΤ, για να ακούσω τα νησιώτικα τραγούδια και να τα τραγουδήσω. Έπειτα τα μελετούσα με προσοχή στο σαντούρι μου. Αν και δύσκολη δουλειά, με αγάπη τα μελετούσα και πετύχαινα αυτό που πάντα ήθελα. Δε φοβήθηκα ποτέ, όσο δύσκολο και αν ήταν το τραγούδι. Έτσι, ξεκίνησα να παίζω σε γάμους, πανηγύρια, γιορτές κρασιού και πολιτιστικές εκδηλώσεις και σιγά-σιγά εξελίχθηκα σε αυτό που είμαι σήμερα.

Έχω πάρει μέρος μαζί με τα παιδιά του Δήμου Λειψών σε ντοκιμαντέρ που γυρίστηκε στο νησί μου και έχω παίξει σε εκδηλώσεις και φεστιβάλ όλων των νησιών.

Το σαντούρι δεν είναι εύκολο όργανο, γι’ αυτό και δεν το εξασκούν πολλοί. Εγώ προσπάθησα και έμαθα τον εγγονό μου να παίζει, ώστε να μην χαθεί η παράδοση.

Εύχομαι να κρατηθεί και να συνεχιστεί η παράδοση, διότι είναι κρίμα να χάνεται ο πολιτιστικός πλούτος των νησιών μας. Ας τον διατηρήσουμε όσο μπορούμε.

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για την ευκολία της περιήγησης. Με τη χρήση της αποδέχεστε αυτόματα την χρήση των cookies. Περισσότερα  
Αποδοχή cookies